page contents
  • Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası

İSTATİSTİK VERİLERLE TÜRKİYE’DE İŞ KAZALARI VE

 

 

 

İSTATİSTİK VERİLERLE TÜRKİYE’DE  İŞ KAZALARI VE

ÇALIŞANLARI ETKİLEYEN OLUMSUZ KOŞULLAR

 

 

DERLEYEN. Dr.Teoman AKPINAR

 

İş Kanununa Göre  İş kazası; çalışan sigortalının; İşyerinde bulunduğu sırada,

 

ü  İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla,  

ü   Görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

ü  Emziren kadın sigortalının, iş mevzuatına tabi olup olmadığına bakılmaksızın yine bu mevzuatta belirtilen sürelerde çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

ü   İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında

ü  Yürütmekte olduğu iş nedeniyle işyeri dışında,

 

Yukarıdaki  zaman ve mekan dilimlerinden  birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen yada ruhen özre uğratan olaydır.

 

2010 yılı verileri:

 

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından iş kazaları ve meslek hastalıklarına ilişkin 2010 yılı istatistikleri yayımlandı. Sonuçlar yaklaşık 10 milyon çalışana ilişkin verileri kapsıyor. SGK verilerine göre 2010 yılında 62 bin 903 iş kazası yaşandı, 533 meslek hastalığı tespit edildi. Bunların 1.454’ü ölümle sonuçlandı. 2009 yılı sonuçları ile karşılaştırıldığında; meydana gelen iş kazalarında yüzde 2 azalma, meslek hastalığı sayısında yüzde 24 artış olduğu görüldü.

Verilere göre faaliyet grupları bazında sıralama yapıldığında, 2010 yılında en fazla iş kazasının 8 bin 150 kaza ile Kömür ve Linyit Çıkartılması faaliyetinde yaşandığı görüldü.
Bunu 6 bin 918 kaza ile Makine ve Teçhizatı Hariç Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı, 4 bin 621 kaza ile Ana Metal Sanayi izledi. Meydana gelen iş kazalarının sayısı ile sektörde istihdam edilenlerin sayısının bir arada değerlendirildiği standardize iş kazası oranına göre de en sık kaza Kömür ve Linyit Çıkartılması faaliyetinde meydana geldi.

En fazla iş kazasının yaşandığı iller sıralamasında ilk üç sırayı İstanbul (7 bin 991), İzmir (7 bin 942) ve Bursa (7 bin 580) aldı. Yaşanan iş kazalarının en önemli nedenleri; bir veya birden fazla cismin sıkıştırması, ezmesi, batması ve kesmesi, düşen cisimlerin çarpıp devirmesi, kişilerin düşmesi ve makinelerin sebep olduğu kazalar şeklinde sıralandı. Bu nedenlerle yaşanan kazalar, toplam kazaların yüzde 82’sini oluşturdu.

2010 yılında iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu kaybedilen işgünü sayısı, bir önceki yılın verilerine göre yüzde 4,6 oranında azalma ile 1 milyon 516 bin 24 olarak belirlendi. Bunların yaklaşık 50 bini hastanede yatarak tedavi şeklinde geçirildi.
Verilere göre en çok iş kazası;
• Yaş gruplarına göre dağılımda 25-29 yaş grubundakilerde,
• İşyerinde çalışan sigortalı sayılarına göre 1-3 arası işçi çalıştırılan işyerlerinde,
• İşçinin son işveren nezdindeki çalışma süresine göre 3 ay-1 yıl arası kıdemlilerde,
• 2. iş saatinde yaşandı.
Meydana gelen iş kazaları sonucu yaşanan geçici iş göremezlik sürelerinin kişi başı ortalama 24 gün olduğu tespit edildi. Bu oran erkelerde 24, kadınlarda 18 olarak hesaplandı.

 

2014 yılı verileri:

 

İş kazaları,  gelir elde etmek veya hanehalkı gelirine katkıda bulunmak amacıyla son 12 ay içinde 

sürekli olarak veya belli dönemler itibariyle ücretli, maaşlı, yevmiyeli, kendi hesabına, işveren ya 

da  ücretsiz  aile  işçisi  olarak  bir  iktisadi  faaliyette  bulunan  (istihdam  edilen)  kişiler  için 

kapsanmıştır.  

İş kazası olarak işyerinde veya iş esnasında meydana gelen ve bir yaralanmayla sonuçlanan tüm 

kazalar kapsanmıştır.  

   

Türkiye  genelinde  son  12  ay içinde istihdam  edilenlerden %2,3’ü  bir iş  kazası  geçirmiştir.  Bu 

oran  erkeklerde  %2,8  iken,  kadınlarda  %1,3  olarak  tahmin  edilmiştir.  Toplam  iş  kazası 

geçirenlerin %81,6’sını erkekler oluşturmuştur.   

 

 

Sektörel dağılım 

 

Sektörel  olarak  incelendiğinde,  son  12  ay  içinde  işe  bağlı  sağlık  sorununa  maruz  kalanların 

oranının  en  yüksek  olduğu  sektör  %5,5  ile  madencilik  ve  taş  ocakçılığı  sektörü’dür.  Bu  oran 

istihdamın  en  yoğun  olduğu  tarım,  ormancılık  ve  balıkçılık  sektöründe %2,  inşaat  sektöründe 

%3,5,  toptan ve perakende  ticaret, lokanta ve oteller sektöründe %2,1, imalat sanayinde %2,7, 

toplum  hizmetleri,  sosyal  ve  kişisel  hizmet  faaliyetleri  sektöründe  ise  %2,2  olarak 

gerçekleşmiştir. 

 

 

Eğitim durumu 

 

Eğitim  durumuna  göre  2013  yılında  iş  kazası  geçirenlerin  oranları  incelendiğinde;  son  12  ay 

içinde    istihdam    edilen  lise    altı  eğitimlilerin    %2,8’i    bir  iş  kazası  geçirirken,  genel  lise 

mezunlarında  bu  oran  %1,7,  lise  dengi  meslek  okul  mezunlarında  %2,4,  yüksek  öğretim 

mezunlarında ise %1 olarak tahmin edilmiştir

 

 

Yaş grubu 

 

Son  12 ay içinde   istihdam   edilen  15‐24  yaş grubundaki  fertlerde iş  kazası geçirenlerin  oranı 

%1,9 iken, 25‐34 yaş grubunda bu oran %2,3, 35‐54 yaş grubunda %2,6 ve 55 ve daha yukarı 

yaştakilerde ise %2olarak gerçekleşmiştir. 

 

İşteki durum 

 

İşteki duruma göre, iş kazası geçirenlerde en yüksek oran %2,6 ile kendi hesabına çalışanlarda 

gerçekleşirken  bunu    %2,5    ile    ücretli  veya  yevmiyeli    çalışanlar,  %1,6  ile  işveren  olarak  

çalışanların izlediği görülmüştür. Ücretsiz aile işçisi olarak çalışanlarda iş kazası geçirme oranı 

ise %1,4 olarak tahmin edilmiştir.  

 

Meslek grubu 

 

Meslek grupları itibarıyla, “sanatkarlar ve ilgili işlerde çalışanlar”da iş kazası geçirenlerin oranı 

%4,8 ile ortalamanın  (%2,3) üzerinde gerçekleşmiştir.  İş kazalarının en düşük gözlendiği grup 

ise %0,8 ile “büro ve müşteri hizmetleri” olmuştur.   

 

 

İşyeri büyüklüğü 

 

İşyeri büyüklüğüne göre, son 12 ayda iş kazası geçirenlerin en yüksek olduğu işyeri büyüklüğü 

%3,4 ile “250‐499” çalışana sahip işyerleri olarak tahmin edilmiştir. En fazla istihdama sahip ”1‐

9” kişi çalıştıran işyerlerinde iş kazası geçirenlerin oranı ise %2,2 olarak gerçekleşmiştir.   

 

Yaşanan sağlık sorunu 

 

İşe bağlı sağlık sorununa maruz kalanların %24,9’unun “sırtı veya beli etkileyen kemik, eklem ve 

kas  sorunları”na,  %20’sinin  ise  “stres,  depresyon  veya  anksiyete  sorunları”na  maruz  kaldığı 

belirlenmiştir.  Erkeklerde  “sırtı  veya  beli  etkileyen  kemik,  eklem  ve  kas  sorunları”na,  maruz 

kalanların oranı %26,3 iken kadınlarda bu oran %22 olarak tahmin edilmiştir. 

 

 

Çalışma  Hayatında  Fiziksel  ya  da  Ruhsal  Sağlığı  Etkileyen  Elverişsiz Faktörler 

 

İstihdamda olan kişinin kendi düşüncesine göre işyerindeki  fiziksel ve ruhsal sağlığını olumsuz 

yönde etkileyen faktörlerin hangilerine maruz kaldığı belirlenmiştir. 

 

 

Fiziksel  faktörler  için;  “maruz  kalma”  bir  takım  ajanlara  dokunma,  tutma,  nefes  alma 

(kimyasallar,  duman, toz  vb)  veya  diğer  faktörlerin  varlığını  (duruş,  hareket,  titreme,  gürültü, 

kaza  riski  vb.)  ifade  eder  ki,  bunların  sıklık  ve  yoğunluk  derecesi  çalışanın  fiziksel  sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir.  

 

 

Ruhsal faktörleriçin;   “maruz  kalma” ile  çalışanın  ruhsal  sağlığını  olumsuz  yönde etkileyecek 

faktörlerin (tehdit edici davranış, şiddet, veya şiddet tehdidi) var olup olmadığı kastedilmiştir. 

Araştırmada  “işyeri”  ile  genel  olarak  işin  coğrafi  çevresi  kastedilmektedir  ve  bu  çoğunlukla 

kişinin çalışma faaliyetini sürdürdüğü yerel birimdir.  

 

İstihdam edilenlerden %7,1‘i çalıştığı işle ilgili olarak “zaman baskısı ve aşırı iş yükü” şeklinde 

ruhsal  sağlığını  etkileyen  elverişsiz  faktöre  maruz  kaldığını  belirtirken,  bu  oran  erkeklerde 

%7,9,  kadınlarda  ise  %5,2  olmuştur.    Fiziksel  sağlığını  etkileyen  faktörlerden  “kaza  riski”ne 

maruz kalanların oranı ise %17,1 iken, bu oran erkeklerde %21,4, kadınlarda ise % 7,3’tür. 

 

 

Kaynak:

 

1.)TÜİK:2014,http://www.tuik.gov.tr/jsp/duyuru/upload/yayinrapor/2013_ISKAZALARI_VE_SAGLIK_PROBLEMLERI_RAPORU.pdf

 

2.) Altan ÇETİNKAL, MESS İş Sağlığı ve Güvenliği Müdürü ,http://www.mess.org.tr/ti.asp?eid=4738&icid=0



Üye Girişi